1. Net gelirini belirle
Bütçenin temeli eline geçen nettir. Maaşın brüt değil net tutarını, düzenli ek gelirlerini ve varsa kira gelirini topla. Geliri değişken olanlar son altı ayın ortalamasını değil, en düşük ayını baz almalı.
2. Sabit giderlerini çıkar
Kira, aidat, elektrik-su-doğalgaz, internet, telefon, kredi ve kredi kartı taksitleri her ay neredeyse aynıdır. Bunları önce yaz; bütçenin pazarlık edilemeyen kısmı bunlardır.
3. Birikimi en başta ayır
“Ay sonunda kalırsa biriktiririm” yaklaşımı çoğu zaman sıfırla sonuçlanır. Gelirin hesabına geçtiği gün belirlediğin oranı ayrı bir hesaba aktar. Başlangıç için %10 bile iyidir.
4. Değişken harcamalara limit koy
Market, ulaşım, dışarıda yemek, eğlence ve giyim değişken kalemlerdir. Kalan tutarı bu kalemlere paylaştır ve haftalık limitlere böl; haftalık limit, aylık limitten çok daha kolay takip edilir.
Örnek bütçe
Net geliri 40.000 TL olan biri için: sabit giderler 18.000 TL, birikim 4.000 TL (%10), değişken harcamalar 18.000 TL. Değişken kısım haftada yaklaşık 4.500 TL demektir. Sabit giderler gelirin yarısını geçiyorsa önce taksit yükünü azaltmaya odaklanmak gerekir.
5. Takip et ve ayı kapat
Bütçe ancak takip edilirse işe yarar. Harcamaları anında kaydet, haftada bir kontrol et, ay sonunda planla gerçekleşeni karşılaştır. Cüzdanım gibi bir bütçe takip uygulaması gelir-gider farkını ve taksitleri otomatik hesapladığı için bu kontrol birkaç dakika sürer.
Sıkça sorulan sorular
Bütçe yaparken en sık yapılan hata nedir?
Düzensiz ama kaçınılmaz giderleri (yıllık sigorta, bayram harcamaları, araç bakımı) unutmak. Bunların yıllık toplamını 12'ye bölüp her ay ayırmak bütçeyi gerçekçi kılar.
Bütçe ne kadar sürede oturur?
Genellikle iki-üç ay. İlk ay tahminlerin sapar; gerçek harcamaları gördükçe limitleri ayarlarsın.